و تاريك صدها ميليون كهكشان وجود دارد كه دنيايى كه در سمت ماست با جاذبهء آن كهكشانها نگهدارى مىشود . تمام دنياى عظيمى كه به نظر ما مىرسد و داراى صدها هزار ميليون كهكشان است جز ذرّهء كوچك و بىمقدار ، از يك دنياى عظيمتر نيست و هنوز اطمينان نداريم كه در فراسوى آن دنياى دوّم دنياى ديگرى نباشد . « 1 » بنا بر اين عوالمى كه براى بشر تاكنون كشف شده ، با تمام عظمت خيره كننده و حيرت‌آورى كه دارد ، گوشهء كوچكى از اين عالم بزرگ است و چه بسا عوالم ششگانهء ديگر در آيندهء نيز بر انسانها روشن شود . 5 - چگونگى آگاهى امام ( ع ) از اين امور قابل توجّه اين كه امير مؤمنان على ( ع ) تعبيراتى را كه در بالا ، در بارهء پيدايش جهان هستى دارد ، هرگز به صورت يك فرضيّه و احتمال نيست . بلكه با قاطعيّت ، همانند كسى كه حاضر و ناظر بوده ، از آن سخن مىگويد و اين دليل بر آن است كه او علم خود را از خزانهء غيب الهى يا از تعليمات پيامبر ( ص ) - كه آن نيز از مبدأ وحى سرچشمه مىگرفت - دريافت داشته و به گفتهء « ابن ابى الحديد » اينها نشان مىدهد كه على ( ع ) همهء علوم را داشته و اين معنى از فضايل و مناقب او بعيد نيست . « 2 » چگونه چنين نباشد در حالى كه در جاى ديگر خودش مىفرمايد : « انّا بطرق السّماء اعلم منّى بطرق الارض ، من به راههاى آسمان ، از راههاى زمين داناترم » . « 3 »

--> ( 1 ) مجلهء فضا ، شمارهء 56 ، فروردين سال 1351 . ( 2 ) شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، جلد 1 ، صفحهء 80 . ( 3 ) نهج البلاغه ، خطبهء 189 .